Dị ứng thực phẩm và không dung nạp thực phẩm đều gây rắc rối sau khi ăn, nhưng là hai vấn đề khác nhau. Dị ứng thực phẩm liên quan đến hệ miễn dịch: cơ thể nhầm một loại protein trong thức ăn là mối đe dọa và phản ứng lại, đôi khi rất nghiêm trọng.
Không dung nạp thực phẩm liên quan đến tiêu hóa. Cơ thể gặp khó khăn khi xử lý một thành phần của thức ăn — chẳng hạn lactose, loại đường trong sữa — và hậu quả là khó chịu nhưng không nguy hiểm theo cùng cách. Phân biệt được hai tình trạng này là chìa khóa để ăn uống an toàn mà không phải kiêng khem quá mức cần thiết.
Các triệu chứng thường gặp
Phản ứng dị ứng thường bắt đầu trong vòng vài phút đến vài giờ sau khi ăn và có thể bao gồm nổi mề đay, ngứa, sưng môi hoặc cổ họng, nôn, thở khò khè hoặc chóng mặt. Phản ứng dị ứng nặng, gọi là sốc phản vệ, là một cấp cứu y khoa. Không dung nạp thường gây các triệu chứng tiêu hóa — chướng bụng, đầy hơi, đau quặn và tiêu chảy — xuất hiện từ từ hơn và tùy thuộc vào lượng thức ăn đã ăn.
Đánh giá bằng cách nào
Việc đánh giá bắt đầu bằng khai thác bệnh sử kỹ lưỡng: những thức ăn nào có liên quan, đã ăn bao nhiêu, triệu chứng xuất hiện nhanh ra sao và biểu hiện như thế nào. Nhật ký ăn uống và triệu chứng thường rất hữu ích. Khi nghi ngờ dị ứng, việc đánh giá thường được thực hiện cùng với bác sĩ chuyên khoa dị ứng, bằng xét nghiệm da hoặc xét nghiệm máu.
Đối với không dung nạp, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa có thể đề nghị loại bỏ thức ăn nghi ngờ theo cách có hệ thống rồi ăn lại, làm xét nghiệm hơi thở cho chứng không dung nạp lactose, hoặc xét nghiệm máu tìm bệnh celiac, vốn có thể giống cả hai tình trạng trên.
Kiểm soát dị ứng và không dung nạp thực phẩm
Dị ứng thực phẩm đã được xác định được kiểm soát bằng cách tránh nghiêm ngặt loại thức ăn đó, đọc nhãn thành phần và luôn mang theo thuốc cấp cứu mà bác sĩ kê đơn phòng khi vô tình tiếp xúc. Không dung nạp hiếm khi đòi hỏi phải kiêng hoàn toàn: nhiều người vẫn ổn khi hạn chế khẩu phần, chọn các sản phẩm như sữa không lactose, hoặc dùng thực phẩm bổ sung enzyme. Chuyên gia dinh dưỡng có thể giúp quý vị giữ bữa ăn cân bằng trong khi tránh những thức ăn gây triệu chứng.
Khi nào cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa
Hãy đi khám nếu các triệu chứng tiêu hóa sau khi ăn cứ tái diễn, nếu quý vị thấy mình phải kiêng ngày càng nhiều thức ăn mà không có câu trả lời rõ ràng, hoặc nếu triệu chứng đi kèm sụt cân không chủ ý, máu trong phân hoặc thiếu máu. Bất kỳ phản ứng nào gây sưng cổ họng hoặc khó thở cần được cấp cứu trước, sau đó là đánh giá dị ứng chính thức.
Tờ thông tin mang về
Phiên bản để in từ phòng khám của chúng tôi đang được chuẩn bị. Trong lúc chờ, trang này có cùng thông tin — hoặc quý vị có thể hỏi tại quầy lễ tân.
Có thắc mắc về việc chăm sóc của quý vị?
Trang này là kiến thức chung, không phải lời khuyên y khoa cho riêng cá nhân. Đội ngũ chăm sóc của quý vị luôn sẵn lòng trao đổi về ý nghĩa của thông tin này đối với quý vị.
